Masz w kieszeni małe dzieło sztuki. I nawet o tym nie wiesz

Żyjemy w czasach, kiedy nawet niemowlęta do łóżeczka kładą się z tabletem, a nieco starsi ludzie smartfony mają praktycznie przyspawane do dłoni. I ani te pierwsze (no bo jak?), ani ci drudzy nie zdają sobie nawet sprawy, że po drugiej stronie niemal każdego ekranu, od którego nie potrafią oderwać wzroku, skrywa się mikroskopijne dzieło sztuki. I tylko nieliczni mają narzędzia, by oglądać je na żywo. Ale nigdy okiem nieuzbrojonym.

Zamknięcie tak skomplikowanej aparatury w tak niewielkich urządzeniach jak wszystkie dotykowce (i nie tylko one) wymaga tysięcy roboczogodzin projektowania, kombinowania i prawdziwej ekwilibrystyki, tak aby maksymalnie wykorzystać przestrzeń jaką daje wnętrze obudowy. Jednak nawet w najbardziej napakowanym układami scalonymi gadżecie twórcom udaje się wygospodarować odrobinę miejsca, by dać upust swojej kreatywności, niekoniecznie ograniczającej się do lutowania.

Jak przeczytać możemy w polskiej wiki, „układy scalone zbudowane są z wielu warstw materiałów – krzemu, dwutlenku krzemu, metali itp. Zróżnicowany skład i grubość poszczególnych warstw powodują różnice w wyglądzie i kolorze powierzchni układu”. Właśnie te warstwy stanowią swoistą paletę dla projektantów topografii układów scalonych.

Rysunek, który można znaleźć na układzie o numerze PMB5703. Stosowany w urządzeniach firmy Samsung. (strzałki w zdjęciu z nagłówka skierowane są właśnie w jego stronę)

Rysunek, który można znaleźć na układzie o numerze PMB5703. Stosowany w urządzeniach firmy Samsung. (strzałki w zdjęciu z nagłówka skierowane są właśnie w jego stronę)

Koncypowanie takiego układu to skomplikowany proces twórczy, który daje autorom silne poczucie dumy z własnej pracy. A to, w połączeniu z artystycznym temperamentem twórców skłania ich do sygnowania swoich dzieł, podobnie jak to czynią graficy czy malarze. W przeciwieństwie do tych ostatnich jednak, twórcy mikroczipów nie ograniczają się do podpisywania imieniem, nazwiskiem bądź inicjałem. Miast tego, wolą stosować niedostrzegalne gołym okiem grafiki, rysunki, loga czy symbole, które mogą, ale nie muszą, mieć dla nich znaczenie osobiste. Mogą być też zwykłymi żartami, jak np. napis który można odczytać pod mikroskopem wpatrując się w układ scalony tabletu Samsung Galaxy.

"Jeśli możesz to przeczytać, jesteś zdecydowanie zbyt blisko"

„Jeśli możesz to przeczytać, jesteś zdecydowanie zbyt blisko”

Wykonywanie układów techniką fotolitografii, jak możemy przeczytać na stronach wikipedii, pozwala na umieszczanie dodatkowych elementów bez zwiększania kosztów produkcji. I chociaż mikrorysunki na niewykorzystanej przestrzeni w zasadzie nie wpływają na funkcjonalność czipów, producenci są raczej mało przychylni takim pomysłom, argumentując w dość mało przekonujący sposób, że „coś się może wydarzyć”. Niemniej nic nie wskazuje na to, by projektanci mieli odejść od tego swoistego zwyczaju, zwłaszcza że bez mikroskopu nikt nie jest w stanie wykryć, czy faktycznie coś zostało nadrukowane.

Specjaliści od wynajdywania takich smaczków na układach scalonych przypuszczają, że powyższy, pochodzący z mikroczipa Infineon TLE8718SA, został wykonany przez pochodzącego z Polski projektanta.

Specjaliści od wynajdywania takich smaczków na układach scalonych przypuszczają, że powyższy, pochodzący z mikroczipa Infineon TLE8718SA, został wykonany przez pochodzącego z Polski projektanta.

Zresztą komu by się chciało, skoro w internecie można znaleźć galerie zdjęć wykonanych przez tych bardziej dociekliwych? Kilkanaście przykładów „silikonowych bazgrołów”, zwanych profesjonalnie „chip artem”, „silicon artem” bądź „chip graffiti”, wykonanych na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, znajdziecie tradycyjnie poniżej.

Pamiętacie kreskówkę i książeczki z serii "Gdzie jest Wally"? To już wiecie do czego to nawiązanie. Chipworks nie zdradza, gdzie to znaleźli. Musimy sami go odszukać.

Pamiętacie kreskówkę i książeczki z serii „Gdzie jest Wally”? To już wiecie do czego to nawiązanie. Chipworks nie zdradza, gdzie to znaleźli. Musimy sami go odszukać.

Rysunek znaleziony na czipie Motorola RF IC stosowanym w telefonie Nokia 5190. Mieliście taki?

Rysunek znaleziony na czipie Motorola RF IC stosowanym w telefonie Nokia 5190. Mieliście taki?

IBM 0165165PT-5B 64M DRAM

IBM 0165165PT-5B 64M DRAM

Nawiązanie do skeczu z Saturday Night Live, znaleziony w którymś z modeli Atari.

Nawiązanie do skeczu z Saturday Night Live, znaleziony w którymś z modeli Atari. Też tego nie rozumiem. Aż tak stary nie jestem.

Teksas jak się patrzy. Z procesora AMD Athlon K7650CURBBA.

Teksas jak się patrzy. Z procesora AMD Athlon K7650CURBBA.

Nawiązanie do cyklu książek Douglasa Adamsa, z którego pierwszą opublikowano powieść "Autostopem przez galaktykę". Znaleziona na Qualcommie Q5312I-3S2 ASIC.

Nawiązanie do cyklu książek Douglasa Adamsa, z którego pierwszą opublikowano powieść „Autostopem przez galaktykę”. Znaleziona na Qualcommie Q5312I-3S2 ASIC.

Millhouse z serialu "Simpsonowie" odnaleziony w cyfrowym transmiterze Silicon Image Sil154CT64.

Millhouse z serialu „Simpsonowie” odnaleziony w cyfrowym transmiterze Silicon Image Sil154CT64.

Sowy znalezione na układzie scalonym w odtwarzaczu i nagrywarce wideo Philips 1702.

Sowy znalezione na układzie scalonym w odtwarzaczu i nagrywarce wideo Philips 1702.

A to mikroskop zlokalizował na AMD MACH445-12YC. "Mach", czaicie? OK, zapomnijmy o tym.

A to mikroskop zlokalizował na AMD MACH445-12YC. „Mach”, czaicie? OK, zapomnijmy o tym.

Nie wiadomo skąd pochodzi powyższe, ale przyznacie, że naprawdę urokliwe.

Nie wiadomo skąd pochodzi powyższe, ale przyznacie, że naprawdę urokliwe.

Marsjanin z cyklu bajek "Zwariowane melodie" (Królik Bugs i inni). Wysłany ma Marsa w sondzie Pathfinder w 1997 roku.

Marsjanin z cyklu bajek „Zwariowane melodie” (Królik Bugs i inni). Wysłany ma Marsa w sondzie Pathfinder w 1997 roku.

Excalibur znaleziony na procesorze Motorola/IBM PowerPC 750 stosowanym w komputerach Macintosh G3.

Excalibur znaleziony na procesorze Motorola/IBM PowerPC 750 stosowanym w komputerach Macintosh G3.

Koliber na procesorze Hewlett-Packard PA-RISC 7000.

Koliber na procesorze Hewlett-Packard PA-RISC 7000.

Projektowanie układu  ispPAC30 sprawiało tyle trudności, że jego twórcy ironicznie odnosili do niego jako puszki z robakami. Et voilà!

Projektowanie układu ispPAC30 sprawiało tyle trudności, że jego twórcy ironicznie odnosili do niego jako puszki z robakami. Et voilà!

Ukryty króliczek Playboya, znaleziony na układzie scalonym robionym w Niemczech dla Siemensa.

Ukryty króliczek Playboya, znaleziony na układzie scalonym robionym w Niemczech dla Siemensa.

Jeśli macie ochotę zobaczyć więcej tego typu znalezisk, zapraszam na stronę Molecular Expressions – tam klikajcie w poszczególne linki. Każda podstrona posiada szczegółowy opis okoliczności stworzenia i znalezienia danego rysunku.

Źródła: